Leszczyna Turecka (Corylus colurna) – Roślina Ozdobna i Użytkowa

0
287
5/5 - (1 vote)

1. Wstęp

Leszczyna turecka (Corylus colurna) to gatunek drzewa z rodziny brzozowatych (Betulaceae) o dekoracyjnych walorach oraz szerokim spektrum zastosowań. Drzewo to jest cenione zarówno za swoje jadalne owoce, jak i atrakcyjny wygląd, dzięki czemu stanowi popularny element w krajobrazie ogrodowym i parkowym. W niniejszym artykule przyjrzymy się bliżej tej roślinie, opisując jej systematykę, morfologię, właściwości użytkowe, uprawę oraz znaczenie w ekosystemie.

2. Systematyka i rozmieszczenie

Leszczyna turecka należy do rodziny brzozowatych (Betulaceae), która obejmuje około 130 gatunków drzew i krzewów. W obrębie rodzaju Corylus, leszczyna turecka jest jednym z około 15 gatunków, których naturalny zasięg występowania obejmuje większość Europy, Azji oraz północnej Afryki.

Gatunek ten pochodzi z obszaru obejmującego południowo-wschodnią Europę oraz zachodnią i północno-zachodnią Azję, gdzie rośnie dziko na terenach górskich oraz w lasach liściastych. W Polsce leszczyna turecka nie występuje naturalnie, ale jest uprawiana jako roślina ozdobna.

3. Morfologia

3.1. Pień i korona

Leszczyna turecka to drzewo o wysokości przekraczającej 20 metrów, choć czasami może osiągnąć nawet 30 metrów. Pień jest prosty, pokryty gładką, jasnoszarą korą, która z wiekiem zyskuje wyraźne bruzdy. Młode pędy są owłosione, natomiast starsze gałęzie są gładkie, czerwonawo-brązowe.

Korona drzewa jest regularna, stożkowata lub jajowata, o gęstym, zwartym ulistnieniu. Drzewo charakteryzuje się długowiecznością, często przekraczającą 150 lat.

3.2. Liście

Liście leszczyny tureckiej są duże, sercowate lub jajowate, osiągające długość od 8 do 15 cm i szerokość 5-10 cm. Blaszka liściowa jest zielona, gładka i błyszcząca od góry, jaśniejsza i owłosiona od spodu. Brzegi liści są podwójnie piłkowane, a ogonek liściowy ma długość od 1,5 do 3 cm.

Liście ulegają jesiennemu przebarwieniu, zmieniając kolor na żółty, pomarańczowy lub czerwony, co stanowi dodatkowy walor ozdobny tego gatunku.

3.3. Kwiaty

Leszczyna turecka jest rośliną jednopienną, co oznacza, że na jednym drzewie występują zarówno kwiaty męskie, jak i żeńskie. Kwiaty męskie tworzą długie, zwisające kotki o długości od 5 do 12 cm. Są żółtozielone, pojawiają się przed liśćmi, zwykle w lutym i marcu. Kwiaty żeńskie są czerwonawe, drobne i ukryte w łuskach, występują na krótkich szypułkach.

3.4. Owoce

Owocem leszczyny tureckiej jest orzech otoczony mięsistym, zielonym okrywającym owoc. Orzechy są kuliste, o średnicy 1-2 cm, jadalne, o łagodnym, słodkawym smaku. Dojrzewają one we wrześniu i październiku, a ich zbiór odbywa się ręcznie.

4. Właściwości użytkowe

4.1. Walory estetyczne

Leszczyna turecka jest chętnie stosowana w ogrodach i parkach jako roślina ozdobna. Wyróżnia się regularną, gęstą koroną, atrakcyjnym ulistnieniem oraz efektownym jesiennym przebarwieniem liści. Ponadto, jej kwitnienie wczesną wiosną przyciąga wzrok i ożywia krajobraz.

Przeczytaj również:  Ogród z brzozami. Jakie rośliny posadzić pod brzozami?

4.2. Zastosowania w przemyśle

Drewno leszczyny tureckiej jest twarde, elastyczne i wytrzymałe, stosowane jest w produkcji mebli, rzeźbiarstwie oraz wytwarzaniu różnych elementów drewnianych. Dodatkowo, orzechy leszczyny tureckiej są wykorzystywane w przemyśle kosmetycznym do produkcji olejów oraz kosmetyków.

4.3. Zastosowania kulinarne

Orzechy leszczyny tureckiej są jadalne i smaczne, choć mniej aromatyczne niż orzechy leszczyny pospolitej. Są wykorzystywane zarówno na surowo, jak i w postaci prażonej. Można je również mielić na mąkę orzechową, dodawać do ciast, deserów, lodów czy musli. Olej z orzechów leszczyny tureckiej jest bogaty w witaminy oraz nienasycone kwasy tłuszczowe, dzięki czemu stanowi cenny składnik w kuchni zdrowotnej.

5. Uprawa i pielęgnacja

5.1. Wymagania środowiskowe

Leszczyna turecka jest gatunkiem o szerokim zakresie tolerancji na warunki środowiskowe. Preferuje stanowiska słoneczne, lecz dobrze rośnie również w półcieniu. Gleby powinny być żyzne, przepuszczalne, o odczynie obojętnym lub lekko kwasnym. Drzewo jest wytrzymałe na suszę i niskie temperatury, tolerując nawet do -25°C.

5.2. Rozmnażanie

Rozmnażanie leszczyny tureckiej odbywa się za pomocą nasion lub sadzonek. Nasiona wysiewa się jesienią bezpośrednio do gruntu lub na wiosnę po stratyfikacji. Sadzonki pędowe pobiera się w okresie spoczynku wegetacyjnego, a następnie ukorzenia się je w szklarni lub inspekcie.

5.3. Choroby i szkodniki

Leszczyna turecka jest stosunkowo odporna na choroby i szkodniki. Wśród chorób, które mogą ją zaatakować, należy wymienić mączniaka prawdziwego, brunatną zgniliznę drzew pestkowych oraz różne gatunki grzybów. Szkodnikami, które mogą uszkodzić roślinę, są mszyce, przędziorki, larwy owadów oraz gryzonie. W przypadku zauważenia infekcji należy zastosować odpowiednie środki ochrony roślin.

6. Znaczenie w ekosystemie

Leszczyna turecka pełni ważne funkcje w ekosystemie. Drzewo jest źródłem pożywienia dla wielu gatunków ptaków i ssaków, które zjadają jego orzechy. Ponadto, kwitnienie wczesną wiosną przyciąga owady zapylające, wspierając różnorodność biologiczną. Korzenie drzewa stabilizują glebę i zapobiegają erozji, szczególnie na stokach górskich.

7. Podsumowanie

Leszczyna turecka (Corylus colurna) to atrakcyjne drzewo o dużym potencjale ozdobnym oraz szerokim spektrum zastosowań. Dzięki swoim walorom estetycznym, takim jak regularna korona, efektowne liście czy jesienna kolorystyka, stanowi popularny wybór do uprawy w parkach i ogrodach. Wartościowe orzechy oraz drewno leszczyny tureckiej znajdują zastosowanie w kuchni, przemyśle kosmetycznym oraz produkcji mebli.

Uprawa leszczyny tureckiej nie wymaga dużego nakładu pracy ani specjalistycznej wiedzy, gdyż jest to gatunek odporny na suszę, mrozy i większość chorób czy szkodników. Warto jednak pamiętać o regularnym monitorowaniu stanu zdrowia drzewa i ewentualnym zastosowaniu odpowiednich środków ochrony roślin.

Drzewo to odgrywa także ważną rolę w ekosystemie, zapewniając pożywienie dla fauny oraz stabilizując glebę. Jego uprawa może przyczynić się do wspierania bioróżnorodności i zachowania równowagi w środowisku. Leszczyna turecka jest więc doskonałym wyborem zarówno dla miłośników roślin ozdobnych, jak i tych, którzy cenią praktyczne aspekty uprawy drzew.